Ta powieść była pierwszą z cyklu Expanse, która wyprzedziła u mnie serial. Do tej pory tak się układało, że najpierw oglądałem Expanse na ekranie, dopiero później czytałem kolejne tomy sagi. Poprzednie trzy opowiadały dokładnie o tym, co było w trzech telewizyjnych sezonach – można więc założyć, że treść tej książki jest tym, co nas czeka w sezonie 4.

Fabuła:

(Od razu uprzedzam: osoby, które nie czytały lub nie oglądały wcześniejszych części Expanse mogą nie zrozumieć połowy tego opisu. W wielu sprawach odnoszę się do minionych wydarzeń – bo Gorączka Ciboli jest kontynuacją, a nie oddzielną powieścią).

Po dramatycznych wydarzeniach w Pierścieniu zakończonych otwarciem przejść do ponad tysiąca nowych światów, ludzkość staje przed szansą niewyobrażalnej ekspansji. Wszyscy „wielcy gracze” (Ziemia, Mars, Pas) zdają sobie sprawę, że ten, kto pierwszy dotrze do tych planet, zdobędzie przestrzeń do życia, a przede wszystkim: surowce. By nie dopuścić do niekontrolowanej migracji Pas – pod wodzą Freda Johnsona – tworzy w Pierścieniu Staję Medina, przez którą muszą przejść wszyscy, którzy wybierają się „na drugą stronę”.

Zanim jednak Medina powstała grupa uciekinierów ze zniszczonego wojną Ganimedesa przedarła się przez jedne z wrót i założyła dziką kolonię na planecie nazwaną przez nich Ilusem. Planeta posiada bogate złoża litu – osadnicy wierzą, że po wydobyciu odpowiedniej ilości rudy uda im się ją sprzedać w Układzie Słonecznym i za zdobyte w ten sposób pieniądze zbudować prawdziwe miasto.

Problem w tym, że rząd ONZ przyznał prawa do eksploatacji planety korporacji Royal Charter Energy (RCE), która ani myśli uznawać roszczenia „dzikich lokatorów”. RCE nie uznaje nawet nazwy Ilus – używa określenia Nowa Ziemia.

Mały przerywnik z planu serialu:

THE EXPANSE Official Production Trailer (2019) Season 4, New Sci-Fi Thriller Series HD

Spotykamy znanych z wcześniejszych tomów Expanse bohaterów. Wśród uciekinierów z Ganimedesa jest Basia, mężczyzna o kobiecym imieniu, ojciec Katoa, którego naukowcy Mao zarazili protomolekułą, by przemienił się w groźną hybrydę – to jego (już jako stwora) zabiła Bobbie Draper (widać ich na początku klipu powyżej). Z kolei na pokładzie lecącego na Ilusa korporacyjnego statku Edward Israel znajduje się Dimitri Havelock – poznaliśmy go w 1. części jako policyjnego partnera detektywa Josephusa Millera (który zginął na Wenus, a którego wizję protomolekuła wybrała do kontaktowania się z Holdenem).

Cała dramatyczna historia Gorączki Ciboli zaczyna się z momencie, gdy osadnicy postanawiają wysadzić w powietrze lądowisko, by uniemożliwić przybycie mianowanego przez ONZ gubernatora i pracowników RCE. Przypadek sprawia, że wybuch wysadza także zbliżający się prom – ginie gubernator i wielu naukowców. Dowodzenie nad ludźmi RCE przejmuje Murtry – szef ochrony – którego celem jest pozbycie się kolonistów nawet, gdyby musiał ich pozabijać. Sytuacja staje się bardzo napięta, ONZ wymusza na RCE i osadnikach przybycie rozjemcy, który zadecyduje kto i jakie ma prawa. Avasarala, która jak zwykle zakulisowo pociąga za wszystkie ziemskie sznurki, przydziela to zadanie Jamesowi Holdenowi.

Jak nietrudno się domyśleć, ani osadnicy ani ludzie RCE nie traktują Holdena poważnie, choć muszą co najmniej potrzymać jakieś pozory. Początkowo Holdenowi udaje się tonować temperamenty obu stron, jednak grupka zbuntowanych osadników uderza ponownie – tym razem zabijając kilku ludzi Murtry’ego. Ochroniarz już nie próbuje udawać skłonnego do ugody. Wprowadza w osadzie godzinę policyjną, jego ludzie patrolują z bronią każdą uliczkę. Otwarta wojna wisi w powietrzu, niespodziewanie zapobiega jej technologia obcych.

Planeta była wcześniej w ich władaniu, ludzie nie zdawali sobie sprawy, jak wiele artefaktów zostawili po sobie twórcy protomolekuły. Obudziły się stacje bojowe na księżycach Ilusa, nic już nie mogło wylądować na planecie, gdyż od razu było zestrzeliwane. Na domiar złego planetą wtrząsa kataklizm powodujący gigantyczne tsunami – osada zostaje zmieciona, ocaleli ludzie schronili się w antycznych ruinach, wybuchła epidemia doprowadzająca wszystkich do całkowitej ślepoty. A staki na orbicie – Edward Israel, Rocinante i Barbapiccola (należący do osadników) – utraciły moc swoich reaktorów i powoli zaczęły opadać w atmosferę planety.

Rozwiązania dostarcza Miller, a właściwie jego protomolekularna wizja dostrzegana tylko przez Holdena. Kierowany podszeptami nieżyjącego detektywa Holden dociera w głąb kontynentu, gdzie odnajduje maszynerię obcych odpowiedzialną za blokadę planety. By jednak tam dotrzeć wcześniej musi stoczyć walkę z Murtrym, który był gotów sam zginąć, byle tylko zniszczyć osadników. Na orbicie w ostatniej chwili Edward Israel przyjmuje na pokład kolonistów z Barbapiccola, który to statek wpadł w atmosferę i doszczętnie spłonął.

Na końcu książki dowiadujemy się jednak czegoś zaskakującego. Avasarala podczas wizyty na Marsie spotyka się z Bobbie Draper, jest wściekła na Holdena. Gdy wyznaczała go na rozjemcę miała nadzieję, że zrobi on wszystko, by zniechęcić ludzi do osiedlania się na nowych planetach – James Holden dokonał czegoś zupełnie odwrotnego. Gdy Bobbie nie rozumie, tłumaczy jej: wkrótce cała ludność Marsa uzna, że nie ma sensu żyć pod kopułami, skoro czekają na nich niezliczone planety posiadające własną atmosferę. Mars opustoszeje – ale Mars posiada największą i najnowocześniejszą flotę wojenną w Układzie, nie mówiąc już o gigantycznym arsenale nuklearnym. Gdy gospodarka upadnie, ludzie wyemigrują – te okręty i głowice trafią na czarny rynek. Nikt nie jest w stanie przewidzieć do jakich kataklizmów to doprowadzi.

Na koniec:

Zdaję sobie sprawę, że zamieszczony wyżej opis jest dość chaotyczny, ale trudno opisać coś „ze środka” serii. Może kiedyś pokuszę się o opisanie wcześniejszych tomów. Jednak tym, którzy czytali Expanse od początku, Gorączka Ciboli bardzo się spodoba. Sporo się dzieje, praktycznie mamy ciągłą akcję z wieloma zwrotami, czuć napięcie i powagę sytuacji. Książka ta jest też pożegnaniem z detektywem Millerem – jego miraż spełnił swe zadanie, protomolekuła nie łączy się już z umysłem Holdena. Gdy wizja się pokazała (dwa tomy i jeden sezon wstecz) zupełnie nie mogłem skojarzyć jej sensu – ale zostało to bardzo dobrze wytłumaczone choćby w tej części. Szkoda więc, że w momencie, gdy już mi się to rozjaśniło – Miller zniknął na zawsze.

James S.A. Corey
Cibola Burn (Gorączka Ciboli)
Wydanie premierowe: 2014
Wydanie polskie: Wydawnictwo MAG 2018