Druga połowa lat ’90 ubiegłego wieku. W świecie przestępczości zorganizowanej królują dwa rywalizujące ze sobą gangi: pruszkowski i wołomiński (od nazw miejscowości, z których się wywodziły). Policja jest bezradna, prowadzone dochodzenia kończą się co najwyżej zatrzymaniem podrzędnych członków grup. Nie bez znaczenia jest fakt, że gangsterzy opłacają przekupnych policjantów, prokuratorów, polityków.

Podinspektor Sikora z Centralnego Biura Śledczego od dwóch lat próbuje zwerbować któregoś z gangsterów, by rozbić gang pruszkowski. Taka operacja nazywa się „odwróceniem”, czyli zmianą stron, w której „odwrócony” dalej gra swoją rolę, ale pracuje dla przeciwnika. Jego ostatnia akcja, podczas której CBŚ zatrzymuje Skalpela, gangstera zbliżonego do szefów Pruszkowa, kończy się blamażem. Sikora nie rezygnuje, kieruje swą uwagę w stronę Jana Blachowskiego (Blachy), kolejnego „kapitana” grupy. Zgwałcona kelnerka oskarża go o gwałt, daje to podinspektorowi okazję do postawienia Blachowskiemu ultimatum: albo zostanie „odwróconym”, albo pójdzie siedzieć.

Blacha jednak nie daje się zastraszyć, Sikora sięga więc po dodatkowy bodziec: finguje próbę zamachu na gangstera. Blacha, który ma żonę i dziecko, zaczyna się bać, nabiera przekonania, że wykończyć go chce ktoś z pruszkowskiego zarządu. Zgadza się współpracować z Sikorą, by jednak nie narazić się gangowi ustalają, że Blacha przedstawi im swoją wersję: to on, gangster, „odwrócił” policjanta – Sikorę.

Od tej pory obydwaj muszą lawirować w świecie pełnym pułapek i zbrodni, by osiągnąć swoje cele: Sikora – by rozbić gang pruszkowski, Blacha – by przeżyć i zerwać z przeszłością.

Odwróceni – Zwiastun

Wrażenia:

Jak dla mnie: jeden z najlepszych polskich seriali sensacyjnych. Nawet o klasę lepszy, niż tak zachwalane dziś Belfer, Ślepnąc od świateł czy Wataha. Jest to też chyba ostatni tego typu serial, w którym nie mamy wszechobecnych dziś psychmrocznych klimatów, trzech słów na „ch” czy „k” w każdym zdaniu i scenariuszy, jakby ich autorzy przechodzili ciężkie załamanie nerwowe. Mamy wartką i dobrą akcję, sporo emocji i mocne wrażenia.

Pod względem realizatorskim Odwróceni to mistrzostwo Polski. Pomijam, że po prostu da się to oglądać, bo sceny nie są ciemne, mroczne, a dialogi normalnie słychać. Piszę tu głównie o jakości scen, ich dopracowaniu, czasem nawet dopieszczeniu. Jest sporo ujęć, które wzbudzają zachwyt swą drobiazgowością, pomysłowością i klimatem.

Kolejny wielki plus: obsada. Artur Żmijewski jeszcze nie przechodzony przez rolę w Ojcu Mateuszu, Robert Więckowski wprost idealny na gangstera. Do tego świetni Kozłowski, Bobrowski, Chabior, Grabowski, a nawet – co zaskakuje – Zieliński jako Mnich. Pojawia się też Dymna, Dziędziel, Globisz, Frycz – naprawdę w tej produkcji nie ma słabych postaci.

Na pewno jest to pozycja obowiązkowa dla każdego fana seriali, a już szczególnie tych naszych rodzimych. Pozostaje tylko trzymać kciuki, by startujący 18 lutego 2019 sequel nie zepsuł Odwróconych. Obawiam się jednak, że 1. seria podniosła za bardzo poprzeczkę, kontynuacja przygód Sikory i Blachy może wielu zawieść. Kolejna moja obawa, to wspomniana wyżej realizacja – jeśli będzie jak wówczas: to sukces, ale jeśli serial zostanie zmontowany wg dzisiejszych standardów – może być słabo.

Poza planem:

Serial Odwróceni w wielu aspektach opiera się na faktach lub czerpie pełnymi garściami z prawdziwych wydarzeń, choć bez jakiejś troski o chronologię czy właściwe przypisanie osób. Była w Polsce wojna między gangami, wielu ludzi z tych gangów ginęło, jak w serialu (np. śmierć Szybkiego w Zakopanem była zainspirowana śmiercią prawdziwego gangstera Pruszkowa, Pershinga, również w Zakopanem). Prawdziwa była masakra w restauracji, czy napad na konwojentów bankowych. Mylnie jest określana nazwa gangu wołomińskiego – był to gang ząbkowski. W serialu Ptasiek faktycznie mieszka w Ząbkach, jego postać inspirowana była zmarłym w 2007 roku w więzieniu gangsterem o ps. Dziad. To właśnie on, a nie serialowy Szybki z Pruszkowa, brał udział w przemycie papieru do produkcji pieniędzy i dogadał się potem z UOP (nie z CBŚ) w sprawie jego zwrotu.

Największym jednak umocowaniem serialowej fikcji w faktach jest postać Blachy. Pierwowzorem tej postaci był Masa, nasłynniejszy polski świadek koronny, który faktycznie został „odwrócony” i przyczynił się do rozbicia gangu pruszkowskiego.

Obsada:

  • Robert Więckiewicz – Jan Blachowski ps. Blacha
  • Artur Żmijewski – podinspektor Paweł Sikora
  • Krzysztof Globisz – komisarz Robert Gazda
  • Małgorzata Foremniak – Mira Blachowska, żona Blachy
  • Maciej Kozłowski – Roman Kraus ps. Szybki
  • Szymon Bobrowski – Władysław Różycki ps. Skalpel
  • Andrzej Grabowski – Jarosław Kowalik ps. Kowal
  • Andrzej Zieliński – Andrzej Basiak ps. Mnich
  • Janusz Chabior – Ryszard Nowak ps. Rysiek
  • Marian Dziędziel – Franciszek Żuk ps. Ptasiek
  • Anna Dymna – Mariola Żuk, żona Ptaśka
  • Anna Dereszowska – Laura Różycka, żona Skalpela
  • Jan Frycz – gen. policji Adam Potocki
  • Wojciech Zieliński – Arkadiusz Cyganik ps. Cyga
  • Przemysław Bluszcz – Lewar

Odwróceni
Emisja: od marca do czerwca 2007
Produkcja: Polska (TVN)